Post Info TOPIC: Mirakelspel Sint Evermarus van Friesland
E.J. van Teijlingen

Datum:
Mirakelspel Sint Evermarus van Friesland
Permalink   
 


Sint Evermarus van Friesland (vermoord rond 690) wordt jaarlijks met een processie en mirakelspel in Rutten bij Tongeren herdacht op zijn Kerkelijke feestdag 1 mei.

Evermarus trok omstreeks 690 samen met zeven kerels naar Santiago de Compostela. Volgens een Vita uit de 12de eeuw zou hij een Fries edelman zijn geweest. Na enkele maanden keerden het gezelschap terug, en lieten niet na de heiligen te danken voor hun bescherming. Ze trokken via Nijvel en Stavelot richting Maastricht om daar Sint Servaas te eren. In de Haspengouw, een beboste streek ten zuiden van Tongeren, verdwalen ze. Het was al duister als ze moe en hongerig aankloppen bij de burcht Mazmorra van Hakko, hoofdman van een roversbende in Herstappe. Zijn vrouw laat hen binnen en biedt hen eten en drinken aan. Overnachten is echter onmogelijk omdat de afwezige huisheer geen christenen is zijn huis duldt.
De pelgrims zijn net vertrokken als Hakko thuiskomt en een knecht verteld wat er gebeurd was.
Hakko is furieus over de brutaliteit van die christelijke klaplopers en roept zijn mannen bijeen om de pelgrims te volgen.
Na uren zoeken troffen ze die, slapende in het bos.
Hakko maakte ze wakker en zeven van de acht pelgrims worden vermoord. Alleen de jongste weet te ontsnappen.
Als deze later terugkeert om zijn medepelgrims te begraven, wordt hij door Hakko en zijn trawanten ontdekt.

Omdat het een welgeschapen knaap is, besluiten de roverhoofdman en zijn mannen dat hij hem van nut kan zijn. Voorlopig wordt opgesloten. Maar de jongste pelgrim weet te ontsnappen en wordt na een wilde achtervolging opnieuw gevat. Voor de tweede keer verdwijnt hij in de gevangenis van Hakko en weer weet hij te ontsnappen. Hij wordt door de Haccouren meedogenloos opgejaagd. Daarbij wordt er fanatiek op los geslagen met lange roedes van wilgentwijgen, tot ook deze pelgrim op de zogenaamde Zwarte Weide van Rutten de dood vind.

Wat later ging hofmeier Pepijn van Herstal, de grootvader van Karel der Grote, met zijn mannen op jacht in dat bos. Ze ontdekten de lijken en Pepijn zag dat het lijk van Evermarus er ongeschonden uitzag en het hoofd van licht leek uit te stralen. Hij liet Evermaar apart begraven en de anderen werden samen in een kuil begraven.

De legende gaat verder en vertelt hoe omstreeks 968 Ruzelius, de pastoor van Rutten, het graf van Evermaar herontdekt. Hij liet de vermoorde pelgrim opgraven en een eerste houten kapel gewijd aan Sint-Evermarus bouwen. Minder dan een eeuw later verrijst er een stenen kapel met graftombe. Vermoedelijk is dit de zogenaamde Sint-Evermaruskerk waarover de archieven spreken. Ze werd in 1986 tijdens archeologische opgravingen vrij gelegd, samen met nog oudere fundamenten van een Romeins badhuis onder de kapel .

In 1060 vraagt men bisschop Dietwin (ook Diederik of Theoduinus) van Luik deze kapel in te komen wijden. Die weigerde echter. De bisdommen Luik en Utrecht, met Keulen verbonden, waren trouw aan keizer Hendrik III en keerden zich gezamenlijk tegen de graven van Holland. In 1049 hadden de Bisschopen van Utrecht, Luik en Metz de Hollandse graaf Dirk IV bij Dordrecht verslagen en vermoord, omdat de Keizer zelf hem niet klein kon krijgen. Bisschop Dietwin stond vooraan in de strijd tegen Robert den Fries van Vlaanderen. Dietwin van Luik "van Beieren" wilde dan ook helemaal niets weten van dat gedoe rond een Friese Sint in zijn diocees.


__________________
Cunera

Datum:
Permalink   
 

In plaats van bisschop Dietwin doken er toen sprekende herten op. Zij voerden een spel op ter ere van de vermoorde Evermarus. De bevolking heeft eerst schrik,maar ÚÚn van de herten stelde hen gerust: "Vrees niet, want wij zijn de gezanten van God. Wij komen alleen om het leven van de Heilige Evermarus te verheerlijken. Vertel aan de Ruttenaren dat ze elk jaar op 1 mei moeten spelen zoals wij dat hier vandaag doen."
Er was echter ÚÚn vrouw uit Rutten die van het hele verhaal niets geloofde, en op 1 mei van het daaropvolgende jaar haar schapen ging scheren in de buurt van Evermarus' graf. Plotseling stak er een hevige wervelwind op, die de wol overal rondstrooide en de vrouw zo deed schrikken dat ze in haar hand sneed. De wond in haar hand zou nooit genezen. Vanaf die dag hebben de Ruttenaren ieder jaar op 1 mei het spel van Evermarus gespeeld. Toen de processie een keer niet kon plaatsvinden omdat het weer te slecht was, trof men de volgende dag het beeld van de H. Evermarus helemaal besmeurd met modder aan: het beeld was alleen rondgetrokken.
De relieken van Sint-Evermarus werden oorspronkelijk in de Sint-Martinuskerk van Rutten bewaard. Omdat hier echter de mirakels uitbleven, werden ze overgebracht naar de stenen kapel uit de elfde eeuw. Tijdens de woelige periode van de Luikse oorlogen in de vijftiende eeuw werden de relieken tijdelijk in veiligheid gebracht. Dat is de oorzaak dat de schedel van Evermarus nog steeds in de kapel ligt, terwijl de overige relieken terugkeerden naar de Sint-Martinuskerk, waar ze nu nog bewaard worden.



__________________
E.J. van Teijlingen

Datum:
Permalink   
 

De bijzondere traditie van het eeuwenoude martelarenspel lijkt te zijn ontrafeld en ontleed door antropologen en historici.

Historici zijn het erover eens dat het enige nog levende Nederlandse mysteriespel de kerstening is van een veel ouder ritueel op de "heilige weide" nabij de Ezelsbeek.
De plek waar het spel wordt opgevoerd is op een cromlech-achtige manier gemarkeerd door 8 lindebomen in cirkelvorm en herinnert aan de wijze waarop prehistorische megalithische monumenten werden opgestelt.
De heilige weide met matronenput en de cirkelvormige lindeboomaanplanting wijzen op een voormalige temenosgebied, een omheind stuk land dat toebehoorde aan de plaatselijke voorchristelijke god. Lokale vondsten van bewoningsrestanten en de fundamenten van Romeinse thermen onder de kapel ondersteunen dit ook archeologisch.
Het evermarusgezelschap bestaat ook uit 8 personen. Dit symboliseert het achtspakig jaar of levenswiel van de Keltische jaarcyclus. Het mysteriespel wordt bij de bron ingezet met een rituele dronk door de Evermarusgroep. Tot in de vorige eeuw draafden de roofridders van Hakko met hun paarden driemaal rond de heilige weide. Thans stappen zowel de Haccouren als de Evermarusgroep driemaal rond de Evermaruskapel.
Twee opvallende figuren in het volksspel van Sint-Evermarus zijn de Wildemannen met een kostuum van blaadjes. Zij zijn de meesters van het bos. In de Middeleeuwen was het personage van de Wildeman zodanig populair dat verscheidene herbergen zijn naam droegen. In Antwerpen waren er minstens vijf kroegen met die naam. In de hoerenbuurt van de Lepelstraat was een hele Wildemansgang. Ook in Rutten ontbraken de Wildemannen niet in de processie en het Evermarus-spel. Met de komst van de Victoriaanse kuisheid verdwenen hun geile sprongen en obscene gebaren. De Wildemannen werden wat sullige figuranten, samen met de toegevoegde 'beschermengelen', die zich overigens snel uit de voeten maken zodra het gevaar op duikt.
Maar het mysteriespel eindigt nog steeds met een intens gespeelde rituele afranseling en moord van de jongste pelgrim door de mannen van Hakko. Deze rollen worden van generatie op generatie doorgegeven.

__________________
Cunera

Datum:
Permalink   
 

Omdat de uit 1060 stammende kerk van Sint Evermarus in het begin van de 17de eeuw volledig vervallen was, werd ze na een tijdelijke renovatie volledig afgebroken. De huidige kapel werd daarop in 1784 op exact dezelfde plaats gebouwd.

Op 1 mei in Rutten:
10.00 uur: Eucharistieviering met aansluitend processie
14.00 uur: Opvoering Martelarenspel.

Info Toerisme Tongeren: tel. 012-39 02 55
e-mail: info@toerismetongeren.be
www.tongeren.be

__________________
Peter uit Sint Annaparochie

Datum:
Permalink   
 

Zou het niet aardig zijn om dit Mirakelspel ook eens in Friesland op te laten voeren?

__________________
Nijntje Scholten

Datum:
Permalink   
 

Peter uit Sint Annaparochie schreef:

Zou het niet aardig zijn om dit Mirakelspel ook eens in Friesland op te laten voeren?


 Lijkt me erg leuk



__________________
Lodewijk Brandarius

Datum:
Evermarus
Permalink   
 


Peter uit Sint Annaparochie schreef:

Zou het niet aardig zijn om dit Mirakelspel ook eens in Friesland op te laten voeren?


 Maar dan wel met de zo heilbrengende rituele afranselingen!!!



__________________
Marian-mir

Datum:
RE: Mirakelspel Sint Evermarus van Friesland
Permalink   
 


Lodewijk Brandarius schreef:
Peter uit Sint Annaparochie schreef:

Zou het niet aardig zijn om dit Mirakelspel ook eens in Friesland op te laten voeren?


 Maar dan wel met de zo heilbrengende rituele afranselingen!!!


 Bent u gek geworden? Bent u van de inquisitie?

We leven toch niet meer in de Middeleeuwen?

Wat hebben trouwens al dit soort rituelen voor zin? Het is bijgeloof en heidens. Meer is het niet.



__________________
Pagina%paginanummer%van%totalepagina%  sorted by
Tweet this page Post to Digg Post to Del.icio.us


Create your own FREE Forum
Report Abuse
Powered by ActiveBoard